Jedan od ljudi, koji su ostavili neizbrisiv trag u kulturi na prostoru bivše Jugoslavije, jeste Bogdan Bogdanović. Bio je arhitekta, umjetnik, pisac, političar, gradonačelnik Beograda u periodu od 1982 do 1986.godine.
Zaista, ako bi se za nekog moglo reći da je pravi Beograđanin, onda je to Bogdanović. Beograđanin, u smislu svega onoga što se nekad zamišljalo, urbaniteta, multikulturalnosti, otvorenosti prema Zapadu, posebno njegovim andergraund ponudama i uopšte alternativi.
Bogdan Boganović je poznat od početka devedesetih kao ,,drugosrbijanac“, naziv za grupu ljudi različitih profila, a koji su su se suprostavljali režimu Slobodana Miloševića. Pošto je bio žestoko ,,otrovan“, trpio je brzo posledice, pa je morao da napusti zemlju i ode u Austriju, u Beč.
Ono što je značajno za Bogdana Bogdanovića, jeste što je konstruisao veliki broj spomenika širom bivše Jugoslavije, a najpoznatiji je Kameni cvijet u Jasenovcu, posvećen žrtvama fašizma u NDH. Mnogi su ovaj spomenik osporavali kao nepodesan, meni lično, vrlo je upečatljiv. Cvijet, koji stoji visoko, kao poštovanje svim žrtvama režima NDH. Pošto su Srbi u NDH najviše stradali, metodama teškog mučenja, ovaj cvijet je nama djeci rođenoj pred kraj komunizma ostao kao simbol teškog i mučnog stradanja Srba, ali i svih ostalih naroda, naravno.
Ono što je interesantno, jeste, političko djelovanje arhitekte ovoga simbola, možda najpoznatijeg simbola stradanja Srba. Optužen kao izdajnik, napustio zemlju poput nekih drugih inteluektualaca, a Bogdan je izabrao Beč. Baš taj viševjekovni centar kulture i umjetnosti. Mnogi od spomenika, koji je konstruisao ovaj veliki umjetnik je bio uništen od različitih strana, pa i od onih koje je branio i zbog kojih je išao u izgnastvo pod stare dane.
Interesantna je porodična istorija ovog pravog Beograđanina, onog čiji, epitet nosi značenje Habzburga, Beča, Zapada. Slično, kao i sudbine porodica Radomira Konstantinovića, čiji je otac bio čuveni pravnik Mihailo Konstantinović, jedan od prvih utemeljivača Srpskog građanskog zakonika, Bore Ćosića, čija je porodica pripadala bogatim ,, buržujima“, čiju je posleratnu situaciju opisao u svom najpoznatijem djelu “Uloga moje porodice u svjetskoj revoluciji“. Posle nekoliko decenija od objavljivanja knjige poznati bosansko-hercegovački i hrvatski pisac Miljenko Jergović se pitao, kako Ćosića komunistička vlast nije osudila na dugogodišnju robiju zbog ovog romana.
Bogdan Bogdanović je spadao početkom devedesetih u krajnju liberalnu ljevicu, okupljenu oko “Beogradskog kruga“, zajedno sa već pomenutim Radomirom Konstantinovićom, koji se zajedno sa Latinkom Perović, smatra ocem “druge Srbije“, a njegova ženska kolegenica, majkom iste, Borom Ćosićem, Filipom Davidom, Mirkom Kovačem, Ivanom Čolovićem i drugim. Oni su bili prvi bedem odbrane građanske Srbije, koja je posle nastavila svoj put kroz razna nevladina udruženja, književnike, nezavisne intelektualce. Ali, bez obzira na sva osporavanje od strane srpske desnice, Bogdanović je toliko doprinio na nečujan umjetnički način memorijalu srpskog stradanja, kao i stradanja ostalih naroda sa njima, kako nijedan desničar nije.
Kameni cvijet, bez obzira na sva osporavanja je prvi simbol kada pomislimo na Jasenovac i stradanje Srba u Drugom svjetskom ratu.
Slagali se ili ne slagali, Srbi kao i svaki drugi narod treba da skupi i najmanji doprinos svog intelektualca, a Bogdan Bogdanović je dao svoju “glavicu luka“, kako kaže Dostojevski u svom romanu “Braća Karamazovi“.
Miloš Lalatović
